رباعی/دوبیتی

___________________________________101

کاملی تو جان پسر، پس معما طرح نکن

کار ذهن است،این کلاف،بِهِل، شرح نکن

دل سپید و فارغ است زین رنگ و بوی

بی غش و غل،مآمن اوست،جرح نکن

____________________________________100

روزی گذرم افتاد بر گذرم

از من گله ای و زد به سرم

عبرت بگیر از من،تجربه ام

تا کی بمانی و نالان،دربه درم

___________________________________ 99

اگر اَنا باشی، جهان آینه است

محو شوی و فنا،گنجینه است

آیینه بهر وجود است نه عدم

چاره غرق و تَن ،هزینه است

___________________________________98

عجایب خلقتی دیدم درین دهر

برای یکی مِهر و بهر دیگری زهر

خاک پایت شوم،قربان تو را من

این چه بودا، جمع سرگین و گُهر

__________________________________97

اسرار ازل دانم و لب فرو بندم

قولیست بدادم و بدان پایبندم

گرچه نفس میل به افشا دارد،من

فاش نسازم و چارمیخش بندم

__________________________________96

دانی که چرا رفیقان همه نامردند تو نالان

این سیلی روزگار است ،نه زخم سنان آنان

تا روزی به خود آیی و خدای گیری ،رفیق

گرنه تو نیز نامردی رفقات مَردند و جانان

________________________________95

پدر مرا درسی بداد بی نطق و کلام

رفیق خودت باش نه غیر،خوش مرام

با همه بساز و خادم باش و مهربان

رفیق، تنها خداست و خدا، والسلام

_______________________________94

مرگ و خدا و دین و جهان آخرت
خط قرمز است و گناه و مغفرت
ما شیر بیشه آتشیم و ز نسل آب
شیرجه زنانیم به ناری بالامعرفت

_______________________________93

گر دنیا دار نسبت هاست

شک کنی یا تردید،رواست

هر چیز به نسبت است،شاید

دنیای دگر نباشد و برهواست

___________________________________92

گویند مرگ پُلیست و یا گذر
یا پنجره ایست بر رهگذر
اینجا دار فانیست و آنجا بقا
مرگ فراقست،زِین تُرَّهات،برگذر

___________________________________91

آن یار غار که در جستجوی آنی

در لامکان یا در زمان ،در پی آنی

معدن اسرار است و دنیای آمال

در تو نهانست،گر به خودآی،آنی

___________________________________90

جهان آینه است و تویی تنها و تک

همه تمثال توست در تکها و پاتک

تمیزش نیست و بی نفاق است،زنهار

زمانه عادل ست و اعمالش تیزوتک

_____________________________________89

ما از عدن یا از درختزار آمدیم

بهر سایه،یا ز بهر تکامل آمدیم

چاره چون است و روش چون؟

سکونست و آرامش، زهرجا آمدیم

___________________________________88

غوغا که می بینی،ترس است و کم بینی

فریاد ز تنهاییست،هر چند که صلح بینی

گاها که حرص بینی یا مِهر سخا و ظلم

ترس است و تنهایی به اشکال دگر بینی

_____________________________________87

گنج در زیر پا هست و ما کوه کنانیم

خاکها دریده و هر روز، در به درانیم

دوران به سر آمد و ما در نقطه اول

مقصد ، بی جاست و ما آوارگانیم

______________________________________86

گر راه دین گزیدی،مبارک بادت این

یا ماه جبین گزیدی،مبارک بادت این

پسندم ،پسندت ، گر باب میل نباشد

بر ما همین گزیدی،مبارک بادت این

____________________________________85

گر تو را منع کردند و حرام

ننشین کنار جوی و نگیر کام

آتش در انتظار است و سوزان

اینها برای خامان است و دام

___________________________________84

در ذهن نگنجد و در بیان نیاید

در عدم یابی و فنا،به عیان نیاید

یا در مرگ تن یابی یا روز قیامت

ظلمیست، همه آیند و صانع نیاید

___________________________________83

توصیف ذهن از خدا و تعظیم بتان

هر دو یکیست و متفاوت شرح شان

تعریف دیگریست از عاشقان و عرفا

در فنا یابی خدای را و نتوانی بیان

____________________________________82

تو شرف داری ،عاشقی پروانه وار

جانت عرفان و جهانت ،کار و بار

جبر زمانه است و تسلیم،ره گشا

پرت افلاکی و سرت بالای دار

____________________________________81

بهره بردیم از وجودت خوش بیان
سایه ات بر سر،نصایح ، عین جان
آفرین بر حُسن خلقت،مرحبا
راه تو پنهان،سلوکت گشت عیان
______________________________________80

هر چه رفتیم جز ره دوست

راه پُرخطر و گردنه کوهست

زحمتی بود و غفلت و زلت

دانش ما خطا بود و پوست

__________________________________79

پاشنه آشیل است تو را دانشت

قضاوت خوب و بد، یا خواهشت

آخر و عاقبتت دانی که چیست؟

تنبلی و نادانی و راز فاحشت

___________________________________78

دوست دارم فراتر روم از بحر و برون

به خاکیون رازی نهفته بگویم از درون

چه باشی با خرد یا که مست،دستگاهی

برادر،گر چه باشی از مومنون یا کافرون

___________________________________77

دوست دارم فراتر روم، رازی بگویم

پرده ها درم و با قلم یا سازی بگویم

گوش ها پُر است و شوق من فزون

لب نبندم و شمه ای زان بازی بگویم

___________________________________76

پایدار است این جهان،در گشود عقده ها

هم در اثبات جبر و اختیار و نفی ها

در حجاب و غفلتی،در کار خود یا دگری

نقش ات اینست،خودشناس و اثبات ربُها

__________________________________75

خواهم در گذرگاه راه و نیاز
من باشم و ساقی و ناله ساز
فارغ از هیاهوی دنیای گذران
مات در چهره دلبر روح نواز

________________________________74

جنگ اذهان است هر چه هست،نازنیا

جنگ ندارد اهل دل با اهل مست ،نازنیا

زاویه دید است هرچه هست،نه صلاح

دید بالا وحدت ست و پایین پست،نازنیا

__________________________________73

بعد از وادی بُت،منجی عالم ،ادیان بشد

خوف بود و رجا و عشق آمد و جویان بشد

در راه کمال،کویست،بنهاده اند نام او پوچ

این نیز نپایید و رهایی در ،درک هیچان بشد

_________________________________72

دفتری دارم نهانی خوش لحان
فارغ است از قید و بند عاقلان
برگهایش زرفشان و سبز و تازه
جوهری دارد ز دریاهای بیکران

___________^_________________71

شیخ اجل بگفتش که پرده، خود ماییم

ما نیز قبول و بی تامل و مثل شماییم

این نیز به تقلیدست و شاید اسرار نباشد

یک لحظه بیندیشم که شاید به خودآییم

_______________________________70

آن عاشقان که از عشق بگفتند

یا ز گل و بلبل و سنبل سرودند

در وادی بالاتر از آگاهی و عشق

هیچ نگفتند و نسرودند و نرفتند

________________________________69

عمر مادرم دراز که میگفت به نماز

فرزند دگران نگهدار و فرزندم بنواز

روح پدرم شاد که میگفت بی نطق

بنشین در گوشه ای و با خویش بساز

_________________________________68

عمری بر دوش کشیدگانیم و بگذشت

حمال ایده و نظرگاه دگرانیم و بگذشت

من بوی شنیدم از یار چون بنهم سر

شکرا،زچرخ مقلد برهانیم و بگذشت

_________________________________67

آن یار در بی سوست و منم در جهات

آن یار در بر است و امیدم بر کائنات

فریاد و آه از تحری دارم و از خویش

عمری بی قرارم در غرار و بی ثبات

_________________________________66

این نفس،چشیده و گوش کشانم می برد

آن یار دمیده بر من، دل و جانم می برد

وامانده منم، در این کشاکش دل و گِل

آخر بنگر،آن نفس ذُل یا دلستانم می برد

________________________________65

پادشاه سرزمین خویشتنم

شور عشقی، درجان و تنم

بی رنگ و فارغ از ما و منی

نپاید شاهی دیگر در وطنم

________________________________64

اهلِ دلی یا سیاهی لشکری؟

در دگر آباد یا فلان کشوری؟

خالی از روح و روانی،خودآ

جهانی در تو نهان و محوری

_______________________________63

این بَدان، نفس و شیطان و زنان

هر سه یکی اند و متحد و رهزنان

توجه، جان است هر سه را و غذا

برگوی اَعوذت را،بجویش آه زنان

_________________________________62

این خواب نشان وصلت است

گر چه وصالست ، مهلت است

او نماید روی،من در بی هشی

گر چه خواب است،دولت است

________________________________61

تا نمیری کی رسی بر دلستان
تا نمیری کی دهد رب غسلتان
موتوا قبل ان تموتوا را بجوی
هیچ نیابد چنین اقبال، رزقتان

___________________________________60

نه ایی حافظ،لوح محفوظی برادر

همتی کن بار دگر مقبول افتی به در

چند گویی ورد و جمله های دیگران

علم الاسمائی، چه جویان، در به در

____________________________________59

قالبی تو،شه نُما،این مبارک بادتت
کار تو اینست ،زین دو روز مدتت
منعِ توست، زنگار دل ، افکار خل
جلایش ده، انصتوا،از برای عزتت

___________________________________58

این قانون و مذهب و آئین و دین

بهر زاهد است و شاکرین و عابدین

آنکه اخگرِ عشق در او زنده گشت

واصل است و بی خبر از، آن و این

___________________________________57

زمزمه ها شنیدم از دور که گویند

مغرور است و خودگیر و ناپسند

میل سفر ندارد و دورست ز عالم

مشغول درونم و از من بی خبرند

____________________________________56

گر چه نازم بی نیازست،چشم نیست

یک نیازست بی نیاز را،دستِ کیست؟

خوش به حال ذره را،آفتاب دیده را

شاهدی از سایه سارت بهر چیست؟

___________________________________55

سفر، فرار ز خویش است و بسان شُرب مِی

لَختی زِ سرخوشی و عمر گرانت بشد طِی

به گلستان خوش می روی یا فلان آباد و دیر

یار در خانه است و چشم به راهی تا به کِی؟

______________________________________54

گر چه دوری یا ملالی، ای صنم
نکته ها چون تیر بر رفت برتنم
گر صباحی رفتی باشی از وطن
عشق تو جاری،سایه ات بر سرم

____________________________________53

کف دریا خس و خاشاک بُوَد

قعر دریا معدن دل پاک بود

کف را بهل،قعر بین،ظاهرگرا

واژگونی از گردش افلاک بود

____________________________________52

تار مویت آمد خیال
ماه صومت شد شوال
کف بدیدی،دریا نگر
سِر بگفتی ،شد وبال

____________________________________51

بند بگسستی،بجستی از مدار

آن خود دیدی،ز مایی وامدار

بند زنجیری ،نه تک بندی جدا

تو سراب دیدی،نه دارالاقرار

________________________________________50

حلم و بردباری ات مرا گستاخ کرد
پرده پو شی ات مرا سرشاخ کرد
ساقی روز الست،مرحمت کن
بخشش ات بر گنهم،مرا بر کاخ کرد

______________________________________49

در گلخن وجودم در بند و در سجودم

این نیلوفر وجودم،او داد و من خزیدم

دانی که چیست نامش یا رمز آن رهایی

خموشی را گزین کن،من دیدم و دریدم

______________________________________48

تو کز عصیان و طاعت نه زیان داری نه سود
بهر پاک و ذوالجلالت رحمتی کن هرچه بود
ما شماریم جرم خود را و خطا،خط بر زن
چشم بربند،بخششی کن از کرم وز بحر جود

_____________________________________46

ای دوست برو که رندانِ فِطَن ،ماندنی نیست

این دفتر عشق است که هرگز خواندنی نیست

یک نکته ی رمزیست به یاسین که دلدار نگفتش

ای دوست نجویش که اسرار ازل گفتنی نیست

_____________________________________46

چون ز معراج بازگشتی ای رسول؟

روضه رضوان دیدی ،این عدول؟

ضم ضمه داشتی یا امانت یا گرو؟

لا بودی، هست گشتی زین شمول

____________________________________45

این رسم رفاقت است و گِله نیست

گرچه تسلیم ،امر است ،چاره نیست

من راضی به رضایت نیم و ناراضیم

این نیز به ندرت است و سلسله نیست

_____________________________________44

یوسف را حسد دریده و گرگ متهم گردید

به جمالش ذلیخا رسید و زنان دست ببرید

ذلیخا جوان گشت و پدر بینا،یوسف عزیز

همه به نوایی و مست،اخوان به نوایی نرسید

__________________________________43

بر درم مران و بنواز سرم باز

راههایی رفته و آمده ام باز

میل گنهم بعد بخشش توست

در توبه ات گشوده و برایم باز

______________________________________42

جهان بر صورت است و هُش ربا
جذوبش بسان کَه هست و کهربا
آنکه ظاهر دید و معنی را ندید
پای او در گِل،ببین و چشم گشا

_______________________________________41

دان که دنیا ساحر است و عمر به یغما می برد

جیفه ایی را زر نشاند ، عقل ز سرها می برد

می دمد بر سینه ها هر دم فسون،بارخدایا

تحفه ایی نیست،بین که جان ها می برد

__________________________________40

شکر کن که شکر ،نعمت افزونت کُناد

ناسپاسی کام از کامروا بیرونت کناد

دولت و مال و منال و حشمت و جاه

نیست دائم،دولتی بردار،باقیت کناد

________________________________39

خوش باد آن روز که پرده پندار دریده شود

شیشه و صد رنگ با منجنیق اِشکسته شود

جمال و رخ و زیبای خوبرویان عاریه است

خوش باد آن روزکه یار ز چشم دل دیده شود

_________________________38

هر ثنا و هر ستایش در دعا

مر توراست و دیگری را ابتلا

نقمت است کبر و جاه و ذلتی

بار خدایا ،این گِره نیز برگشا

______________________________________37

دل من سودای وصلِ یار دارد
خاطی است و سنگینی بار دارد
شوق دیدارش ،دلم را مرهمی
یار بخشیدم و طمع اغیار دارد

__________________________________________36

چاه است و تاریک و منم تک و تنها
طناب نادیده و نامش، عروه الاوثقی
بانگ آمد که بر ببندید،وقت تنگ است
به فریاد رس، توئی تنها در این دنیا

______________________________________35

آن یار تا که مرا ز دریا خوانده است

ابر و باد و خور، هر سوی رانده است

تا که بارم بر سر هر شوره زار و سبزه زار

آنکه بازش کرد آغوش،دل نمرد و زنده است

_________________________________________34

خوشتر از تو ندیدم رویی،رخ بنمای
بهتر از تو ندیدم سویی،رخ بنمای
نباشد به عالم سوی و رویی،نگار من
ماه تر از تو نیست گویی ،رخ بنمای

____________________________________33

چرا خواهی، هستم کنی؟

من که نیستم، مستم کنی

هست و نیستم با تو است

به نقش خاک و پستم کنی

_____________________________________32

مرا سَرکش،هم از خویِ فرشته برنهادی
سرشتی و سرشتم را دو رشته برنهادی
گهی اینم گهی آن و بمانم هر دو را من
مرا آدم دمیدی،به برزخ یا بهشته برنهادی

_______________________________31

گر جام و می گر شور و شر پرستم

یا خال و خد ،گر سور و سر پرستم

هم سور و سر،هم خال و خد تو هستی

من خام و مست مشتاق و فر پرستم

_____________________________________30

به نازم آن دست و آن نوا را

صفا بخش بود محفل ما را

به گیتی گر بود عمری دگر بار

به دل خوانم که آید کوی ما را

________________________________29

اگر خواهی جهانی را به دلخواه

بخوان حمد و هزاران قل هوالله

ستایش و ثنا او راست به عالم

که هستی آمده او را هواخواه

_____________________________________28

دیوانه چه حاجت،به کتاب و مسند و شعر

دیوانه جه حاجت،به نماز و مسجد و غیر

او که بی چون است و بی سوی و بی جای

دیوانه چه حاجت،به رسوم و کعبه و دِیر

____________________________________27

خوشا آن شو که دوستان در برم بی

ز دستی جام و به دستم بربَطم بی

صدای صادق و گفتار پرویز و نگاها

چه میشد هر شو و هر روز،در دلم بی

________________________________________26

رنج دوران برده ام،تا مِی ناب خورده ام

گه نهانی خورده ام،بی تب تاب خورده ام

پای دار است آنکه گوید سِر تو،رحمتی کن!

مِی ناب و من خمار و با گُل و آب خورده ام

_____________________________________25

لغزش ما،ز خوی آدم و حوایِ توست

حمد ما، ز خوی ذات کبریای توست
این حلال و این حرام و دوزخ و آذر
غم مخور، نیست کیفر،فدای توست

_____________________________________24

چو مالوجه بنا گردید، بگشت پاک

روان، جاری ،جهانی را بشست پاک

زلال و روشن و دل های بی کین

تمام مالوجه دلیرند و سرشت پاک

______________________________________23

چشم بگشا،نیست جامی در این گیتی
خشم ننما، نیست نامی در این گیتی
به میلی گر بجنبانی،بیفزاید دوبینی را

شمع بنما،نیست بادی در این گیتی

________________________________________22

بر دین که راه نجات خوانند آنرا

گه بر شک و گاه بر یقین دانند آنرا

بر جام و مِی و بر رخ یار نشانیست

عاقلان لا کنند و عاشقان دانند آنرا

____________________________________21

به عالم نیست راهی، به جزء سوز و به جزء آهی
به دل نیست باقی، به جزء نور و به جزء آهی
گرت خواهی دل پاکی ،نرو راهی به جزء دریا
به آدم نیست کاری به جزء شور و به جزء آهی

______________________________________20

آنچه گفتند و نوشتند و یافتند، پوچ است و پوچ
آنچه بافتند و سرودند و نواختند،پوچ است و پوچ
یارا،برخیال است این جهان و بی خیال این جهان
آنچه بشکافتند موی را و نشکافتند، پوچ است پوچ

___________________________________________19

عصیان گرم و سرکشی،میراث من است
طغیان گرم و لغزشی، میراث من است
آدم به تمرد ماند و فرشته به عقل،بنگرا
یادگارم و این تخطی،میراث من است

________________________________________18

فرستادم تو را سایه،که باشی بی همه چیز
همانیدی هر آن دیدی، که مانی بی همه چیز
بگشتی واله و نالان، در این چیز و در آن چیز
بگردانم تو را پاک و مطهر به آنی بی همه چیز

__________________________________17

تو پنداری که آفتابی برآمد
بشد غارِب ،ز اختری برآمد
جهانی را چنین بین و بیندیش
تو چرخیدی، نه آفتابی برآمد

_______________________________16

اصل ما از اوست جنبش ما نیز هم
هم زمین و چرخش آسمانها نیز هم
ما از او شاد و همه عالم از او شاد
قائم و است و حی، با معما نیز هم

__________^_________________________15

هر که را معرفت عطا بودش پایدار

دان که او را مهنت و رنجش پایدار

کس نباشد بی محک او را قنق،شبی

مِی بدادش همچو منصور بردش پای دار

__________________________________14

جمعی منتظرند و ما در جوی روانیم

وعده ها شیرین و ما در کوی روانیم

در بحر یکتایی فنائیم و در اصل بقائیم

قحطی شده یا تَر ، چون گوی روانیم
________________________________13

ای جان من جانانِ من،ای بانی روز ازل
منبع توئی،مصدر توئی،ای نادی روز ازل
حیرانیِ فکر و سند در ماهیت یا در خلل
پاسی بداریم آن دروس ،ای حامی روز ازل

________________________________12

در کلبه فقیرانه،در کاخ شاهانه

درمسجد میخانه،بر صدر یا آستانه

هر جایی که نهی تو گام ای جان

آن مِی که ببویم ،شد خار گلستانه

_____________________11

عطایم گر بدادستی به آن دُر
بهایم گر بسنجیدی بدان دُر
نمی رفتم به دریای پر از خون
بگویندم به بند است و روان دُر

_____________________________10

از عابد و زاهد رهیدی ای جان

در آتش و عشق فتادی ای جان

همچو آن پروانه گشتی ،سوزان

بی قراری و در فراقی ای جان

________________________________________9

درسی که خواندم من،تیریست خطا راندم

در دیر و خراب آباد،عمریست فنا راندم

گاهی به خود آیم ،گاهی نه چنان خواهد
این دم که غزلی گویم، بادیست ز صبا راندم

______________________________________8

ای دوست، روشنی شمع ما ز توست

تو سببی،گرمی جمع ما ز توست

گر عشق خوانده باشی یا به غیر

مشتریا ،رونق بیع ما ز توست

___________________________________7

عمریست در پی و مقامی بودمی

مشغول و صنم و بُتانی بودمی

در مسجد و کعبه و کوی و بازار

در کنج دلمی و در فغان بودمی

___________________________6

قبل تو فکر سوادی داشتمی

سپیدی بود و سیاهی داشتمی

شب به سر آمد و سحرش پیدا

روشنی بود و گمرهی داشتمی

________________________________________5

نّفس نیم،عقل نیم،مست نیم،مست بزرگان نیم

جامد و نبّات نیم،من کیم،حیوان و انسان نیم

نای نِیم،ببریده از خاک وطن،گم شده در کالبد تن

بی هش و باهوش منم،خوش نیم،همدم پیران نیم

_______________________________________4

جایگاهم ساعد شاهست و پرنده و کوهم، باز
از قضای روزگار شد درِ آن زال به رویم باز

من گنه کردم و پر و بالم بشکست پیرک زال
روزگاریست در فراقم و چشم به راهم باز

________________________________________3

بیرام گلب خوش گلب ،تزه ایلییز خوش گلب

عزیز گوزل یولداشلار،تزه گونویز خوش گلب

یولداشلار گول آچلار باهاردا ،یاغش گلر بوحالدا

دورویز گلیز قوناخلار،تزه باهاریز خوش گلب

______________________________________2

شرح گویم مختصر این جمله را
گر تو خواهی معنی چند ساله را
اسم اعظم در این است و بدان
لا الا غیراله گوی،برگوی هلهله را

______________________________________1

منصور که اسرار میگفت، بوی بشنید و گلزار ندید
آن یار که دانست و نگفت ،کاخ بدید و مفتاح ندید
کس نیز نیامد نامه به دست،گوید بر ما که دیده ها
خوشبخت کسیست که نقدی بگرفت و نسیه ندید

__________________________________